Friesland 

De Friese elf steden zijn elf plaatsen in de Nederlandse provincie Friesland die stadsrechten hebben gehad en waar tevens de schaatsmarathon Elfstedentocht naar is genoemd.Maar er zijn vandaag de dag nog meer mogelijkheden om deze steden in één of meerder dagen langs te trekken al dan niet georganiseerd: per fiets, te voet, per boot, per auto, per step, per kano, per paard en ........
Hieronder een rondje Friesland zoals deze de afgelopen jaren ook op de schaats is algelegd. Het laatste jaar was 1997.
De vermelde afstand is een indicatie vanaf het adres in Harich tot het stadcentrum.

Ljouwert (Leeuwarden) (60 km)

Hoofdstad van de provincie en heeft stadrechten vanaf 1435. Leeuwarden beschikt over een uitgebreide culturele infrastructuur waaronder een schouwburg, musea en kleinschalige podia. Met 575 rijksmonumenten staat Leeuwarden in de top-15 van Nederlandse monumentengemeenten, dankzij een historische binnenstad en woonwijken uit de late negentiende en vroege twintigste eeuw. Ook heeft de stad beschermde stadsgezichten zoals de binnenstad met singels, het Nieuwe Kanaalgebied en de Hollanderwijk. Deze worden beschermd omdat ze een bijzondere ruimtelijke structuur en karakter hebben, waarin een ontwikkelingsgeschiedenis van soms eeuwen is te zien. De bescherming geldt voor het historisch gegroeide patroon van gevelwanden, straten, pleinen, grachten en groengebieden en de onderlinge verhouding daarvan. Naast de rijksmonumenten zijn er 375 beeldbepalende panden.
Daarnaast zijn er ook vele winkels, caf'és en eetgelegenheden en een autoluw centrum aan een gracht met vele terrassen in de zomermaanden.
Kortom voor elk wat wils. Voor meer info: Leeuwarden of voor een waterervaring huur een electrosloep.

Snits(Sneek) (30 km)

Al vanouds was Sneek een uitgesproken waterstad. Sneek is een moderne stad, gebouwd op een rijke historie. De stad is rijk met monumenten en oude stadsgezichten bedeeld. Wat dat betreft is het zeker de moeite waard om verder te kijken dan de Waterpoort (1613). Ook het stadhuis en de Grote kerk (1498) verdienen de aandacht. Door de jaren heen zijn veel oude stukjes Sneek gemoderniseerd, maar de pronkstukken worden gekoesterd. Ook de grachtengordel van Sneek is nog bijna helemaal intact. Zo tonen het Grootzand en het Kleinzand hoe de kleine vrachtschepen vanaf de Houkesloot en de Geeuw (via de Waterpoort) tot in het hart van Sneek konden komen om daar gelost of geladen te worden. Hoge herenhuizen met monumentale gevels en pakhuizen herinneren hier nog aan. Ook geven talrijke kleine straten rondom het centrum de binnenstad een intiem karakter.
Als uitgaanscentrum voor Zuidwest-Friesland kent Sneek een groot aantal restaurants, cafés, bruine kroegen en discotheken. In de zomer is het daarnaast goed vertoeven op de vele terrassen die Sneek rijk is.
Elk jaar is er een Sneekweek, een week vol hardzeilwedstrijden en groot feest in de stad, meer info: sneekweek voor de wedstrijden en Sneek voor meer algemene info.

Drylts (IJlst) (25 km)

Met haar verscheidenheid aan historische panden, waaronder de hout-zaagmolen 'de Rat', is de stad IJlst één van de kleinste Friese 11 steden. 
IJlst is vooral zeer interessant door de overtuinen en de vele historische panden. De horeca biedt u vele mogelijk-heden met gezellige terrasjes en uitstekende restaurants. IJlst is bekend geworden als overnachtingplaats voor water-sporters. Vooral motorboten meren graag af aan de kade en de nieuwe passantenhaven, direct achter het centrum gelegen, van dit pittoreske stadje. Meer info: vvv IJlst

Sleat (Sloten) (10 km) 

Sloten is het kleinste stadje van Friesland en heeft een beschermd stadsgezicht. In de 16e eeuw was het een echte vestingstad. Sloten was onneembaar. De stad had een omwalling, vijf bastions, twee landpoorten en twee waterpoor­ten. Sloten is ontstaan op een kruispunt van belangrijke land- en waterwegen. Hierdoor beleefde de stad in de 17e en 18e eeuw haar grootste bloei. Bijzonder fraaie, monumentale koopmanshuizen langs de centrumgracht herin­neren aan de vroegere rijkdom. De waterpoort aan de zuidkant van de stad is de Lemsterpoort (1821). Deze poort verkeert in goed gezelschap van de Korenmolen (1755). Aan beide kanten van Sloten staat een kanon. Het Lemster water­poortkanon wordt door de stadsschutterij Sloten in het hoogseizoen één keer per week op vrijdag­avond afgeschoten. De poort aan de noordkant van de stad is de Sneeker- of Woudsenderpoort (1768). In het stadhuis van Sloten vindt u muse­um Stedhûs Sleat. Hier staat onder andere één van Europa's bekendste verzamelingen toverlan­taarns tentoongesteld. 
Meer info: Sloten-startpagina of Sloten

Starum (Stavoren) (15 km)

Stavoren; Friesland’s oudste stad en één van de Friese Elfsteden ligt aan het IJsselmeer en heeft een directe verbinding met de Friese Meren. Dit maakt Stavoren tot een ideale plek voor watersporters. Maar ook de liefhebbers van cultuur en natuur vinden in de omgeving van Stavoren genoeg om van te genieten. Het mooie open landschap met zijn vaarten en meren biedt vele mogelijkheden voor lange wandelingen en gevarieerde fietstochten. Er zijn leuke dorpen en kleine steden, diverse musea, bossen en natuurgebieden. Meer info: Stavoren.
Het is ook mogelijk om vanuit Stavoren over het IJsselmeer naar Enkhuizen te varen, te voet of met de fiets. Het comfortabele salonschip "BEP GLASIUS"  brengt u bij het prachtige Zuiderzeemuseum in Enkhuizen.  Aldaar kunt u direct na de overtocht op de trein stappen om Noord-Holland te ontdekken. Als u de eerste boot uit  Enkhuizen neemt kunt u in een dag Gaasterland met de fiets ontdekken om met de avondboot vanuit Stavoren naar Enkhuizen terug te keren. Voor meer info: Veerboot of Zuiderzeemuseum.

Hylpen (Hindeloopen) (15 km)

Alhoewel Hindeloopen klein is, zijn er veel bezienswaardigheden.Zo is er de Westertoren uit 1593, de hervormde kerk uit 1632, het Hidde Nijland Museum Hindeloopen en het Eerste Friese Schaatsmuseum. Hindeloopen had vroeger zijn eigen klederdracht. Tegenwoordig toont alleen de folkloristische zang- en dansgroep "Aald Hielpen" de klederdracht nog bij optredens in Hindeloopen of ver daarbuiten, tot Amerika en Japan toe. Ook de Hindelooper schilderkunst is wereldwijd bekend. Tegenwoordig is Hindeloopen vooral in trek bij toeristen die vooral in het voorjaar en in de zomer het stadje bezoeken. Ook heeft Hindeloopen een grote jachthaven en een kleinere oude haven.
Meer info: Hinderloopen.

Warkum (Workum) (20 km) 

Het stadje Workum ligt in de Zuidwesthoek van Friesland en is één van de oudste stadjes van deze provincie. Workum heeft voor iedereen genoeg te bieden: van Jopie Huisman tot gezellige terrasjes en van gildebaren tot natuurwaarden. Een wandeling door het oude centrum is een attractie op zich: Vele schitterende monumenten en geveltjes staan in rijen naast elkaar.
Meer info: Workum of Jopie Huisman museum.

Boalsert (Bolsward) (30 km)

Bolsward is ontstaan op een drietal terpen, waarvan in ieder geval de oudste (waar de Sint Maartenskerk op staat) dateert van voor het begin van de jaartelling. De Broerekerk, in 1980 door brand verwoest en nu als ruïne geconserveerd, is het oudste gebouw van de stad en dateert deels uit het eind van de 13e eeuw. Ook uit de middeleeuwen stamt het Mariabeeld Onze-Lieve-Vrouwe van Sevenwouden, tegenwoordig bewaard in de Sint Franciscuskerk aan de Dijlakker. Bolsward kreeg stadsrechten in 1455 mede dankzij de redenaar pater Brugman. Bolsward was een van de Hanzesteden.
Het stadhuis dat gebouwd werd rond 1615, staat symbool voor de bloei van de stad in de zeventiende eeuw. Het werd in 1765 vergroot en verfraaid in de rococostijl.
Meer info; Bolsward
Bijzonder aan Bolsward is de bierbrouwerij Us Heit, waar ook een whiskey stokerij bij zit. Het is zeker een bezoekje waard. Meer info: Us Heit of Frysk Hinder

Harns (Harlingen) (35 km)

Harlingen staat bekend om zijn eigenzinnige karakter. Een erfenis uit het verre verleden, door de handel met vele toen nog exotische buitenlanden. De prachtig gerestaureerde pakhuizen aan de diverse havens getuigen daar nog steeds van. Door de handelsgeest is ook gastvrijheid een kenmerkend karakter van de Ouwe Seunen, zoals de Harlingers worden genoemd. Ze delen de schoonheid van hun stadsje graag met bezoekers van heinde en ver. En terecht .. want Harlingen heeft veel te bieden. Wat te denken van de talrijke winkels, eethuisjes, gezellige cafés, toprestaurants, strandpaviljoen Het Zilt en terrasjes al dan niet aan de waterkant. Kortom, genieten in Friesland betekent een bezoek aan Harlingen.
Dit jaar is het 775 jaar geleden – in 1234 – dat Harlingen stadsrechten kreeg. Het bijzondere karakter ontleent de stad (met circa 16.000 inwoners) aan de ruim 500 (!) monumenten én de ligging aan de Waddenzee. Een uniek natuurgebied met eb en vloed en een open verbinding met de zee. Harlingen is dan ook Friesland’s enige havenstad. Onder andere de industrie- en vissershaven vormen naast de scheeps- en jachtwerven, suikerwerken, hout- en betonindustrie en de bruine vloot belangrijke bronnen van inkomsten.
Meer info: Harlingen

Frjentsjer (Franeker) (40 km)

In 1585 kreeg Franeker een universiteit. Tot 1811 kon men in Franeker theologie, rechten, medicijnen, klassieke talen, wijsbegeerte en wis- en natuurkunde studeren. De aanwezigheid van wetenschappers had een enorme uitstraling en hiervan profiteerden ook herbergiers, kooplieden en ambachtslieden. De stad trok beroemdheden als Descartes, prins Friso van Oranje, Peter Stuyvesant en niet te vergeten Anna Maria van Schurman.
In 1984 worden de voormalige gemeenten Franekeradeel, Franeker en een deel van Barradeel samengevoegd tot de gemeente Franekeradeel met als hoofdplaats Franeker. De voormalige academiestad is nu vooral bekend door het Eise Eisinga Planetarium, het kaatsen en het Psychiatrisch Ziekenhuis.
De Oudheidkundige Vereniging Barradeel organiseert contact-avonden, waar lezingen gehouden worden over interessante onderwerpen uit de geschiedenis van de oude gemeente Barradeel. Bovendien worden er excursies georganiseerd.
Meer info: Franeker en planetarium

Dokkum (Dokkum) (55km)

Dokkum is oud, heel oud zelfs. Na Stavoren is Dokkum namelijk de oudste van de elf steden die Fryslân rijk is. In het jaar 2004 bestond Dokkum al 1250 jaar en over zo'n oude stad valt uiteraard veel te vertellen…
Dokkum, de meest noordelijke stad van Nederland, is de hoofdplaats van de gemeente Dongeradeel. Dongeradeel omvat naast Dokkum 27 dorpen. De gemeente telt zo'n 24.952 inwoners en ongeveer de helft hiervan woont in Dokkum. Dat Dokkum charme en karakter heeft wordt u al snel duidelijk. Al wandelend door de oude binnenstad, die omsloten is door de wallen van het bolwerk (aarden vestingwallen), bemerkt u dat de binnenstad door de eeuwen heen bijna onveranderd is gebleven.
Meer info: Dokkum en omstreken of Lauwersland

Voor meer informatie over van alles en nog wat in de provincie: klik Frieslandpormotie of Er op uit in Friesland.
Voor meer tips om Friesland te beleven: BeleefFriesland